Simone de Beauvoir’ın sarsıcı eseri “Yıkılmış Kadın” (La Femme rompue) üzerine samimi ve derinlikli bir inceleme. Bir kadının çöküşü, aldatılma ve kendi kendini kandırma sanatı üzerine acımasız bir başyapıt.
Simone de Beauvoir’ın “Yıkılmış Kadın”ı gibi kitaplar vardır; okurken canınız yanar, kitabı elinizden fırlatıp atmak istersiniz ama yapamazsınız. Çünkü o sayfalarda yazanlar, yüzleşmekten korktuğumuz en derin kabuslarımızın ta kendisidir.
Bugün blogda, varoluşçu feminizmin anası Simone de Beauvoir’ın, bir kadının hayatının iskambil kağıtlarından yapılmış bir kule gibi devrilişini anlattığı bu sarsıcı eserini konuşacağız.
Uyarayım: Bu yazı –tıpkı kitap gibi– biraz canınızı acıtabilir.
“Her Şey Mükemmeldi” Yalanı
Kitaba adını veren (ve genellikle üç öyküden oluşan derlemelerin en vurucu olanı) “Yıkılmış Kadın” öyküsünün kahramanı Monique ile tanışın. Monique, orta yaşlarında, çocuklarını büyütüp evden uçurmuş, kocası Maurice ile “örnek” bir evliliği olduğuna inanan, kendini “iyi bir eş ve anne” olmaya adamış bir kadın.
Hayatı, dışarıdan bakıldığında (ve kendi iç dünyasında) dingin bir göl gibi. Ta ki o göle bir taş atılana kadar.
Kocası Maurice bir gün karşısına geçip, kendisinden daha genç, hırslı ve bambaşka bir kadın olan Noëllie ile bir ilişkisi olduğunu itiraf ediyor. İşte o an, Monique’in “mükemmel” hayatının aslında ne kadar pamuk ipliğine bağlı olduğunu, o dingin gölün altının nasıl bir bataklık olduğunu görmeye başlıyoruz.
Bir Günlük, Binbir Yalan: Kendi Kendini Kandırmak
Beauvoir bu hikayeyi bize Monique’in günlüğü üzerinden anlatıyor. Bu tercih, yazarın dehasının bir kanıtı. Neden mi? Çünkü bir insanın çöküşünü, onun olayları rasyonalize etme çabalarını, inkarını ve kendine söylediği yalanları “birinci elden” okuyoruz.
Monique’in acısı, sadece kocasının ihaneti değil. Onun asıl trajedisi, tüm kimliğini “Maurice’in karısı” olmak üzerine inşa etmiş olması. Maurice gittiğinde, geriye Monique’ten hiçbir şey kalmıyor.
Kitabı okurken sık sık Monique’i sarsıp, “Kendine gel! Görmüyor musun sana ne yaptığını? Görmüyor musun kendi kendine ne yaptığını?” diye bağırmak istiyorsunuz. Kocasının onu manipüle edişini (bugünkü tabirle gaslighting uygulamasını), Monique’in ise bu kırıntılarla yetinmeye çalışmasını okumak gerçekten ıstırap verici.
“Beni sevdiğini sanıyordum, oysa sadece bana alışmıştı.”
Neden Bugün Hâlâ “Yıkılmış Kadın”ı Okumalıyız?
Bu kitap 1960’larda yazıldı. Peki, bugünün modern ilişkiler dünyasında bize ne söylüyor?
Çok şey.
Yıkılmış Kadın, sadece bir aldatılma hikayesi değil. Bu kitap; hayatımızı bir başkasının varlığı üzerine kurmanın tehlikelerine, yaşlanma korkusuna, “yerine yenisi konulma” endişesine ve en önemlisi, insanın kendi gerçekliğine ne kadar yabancılaşabileceğine dair acımasız bir ayna.
Beauvoir bize şunu soruyor: Kendi hayatının öznesi misin, yoksa başkasının hayatının nesnesi mi?
Eğer ilişkinizde, evliliğinizde veya hayatınızın genelinde kendinizi “fedakar” rolde buluyorsanız, bu kitap sizi çok sarsacak.
Acı Ama Şifalı Bir Yüzleşme
Yıkılmış Kadın‘ı bitirdiğinizde üzerinize bir ağırlık çökecek. Monique’in o paramparça olmuş hali gözünüzün önünden gitmeyecek. Ama bu ağırlık, gereksiz bir yük değil; aksine, sizi kendinizle yüzleştirecek türden bir ağırlık.
Bu kitabı okuyun. Sadece Beauvoir’ın o cerrah titizliğindeki kalemini görmek için değil; kendi hayatınızdaki “Monique” taraflarınızla barışmak veya onlarla vedalaşmak için okuyun.
