Bir zamanlar telefonumuzda turuncu bir logo vardı. İçinde “Kötü Çocuk”lar, masum kızlar, karanlık lise koridorları ve imkansız aşklar barınırdı. Milyonlarca genç, bölüm beklemek için sabahlar, yorumlarda teoriler üretirdi.
Evet, Wattpad‘den bahsediyoruz. Kimileri için “Edebiyatın katili”, kimileri içinse “Kitap okuma alışkanlığı kazandıran mucize”. Ancak tartışmasız bir gerçek var ki; Türk yayıncılık sektörünü son 10 yılda Wattpad yazarları domine etti.
Peki, ne oldu da bu devasa platform sessizliğe gömüldü? Ve geriye hangi kitaplar kaldı?
“The Gustos” olarak; Wattpad dosyasını, 2024 yasağını ve en popüler eserleri masaya yatırdık.
1. Kırılma Noktası: 2024 Erişim Engeli
Wattpad, Türkiye’de milyonlarca kullanıcıya sahipti. Ancak içerik denetimi konusundaki eksiklikler, platformun sonunu getirdi.
- Ne Oldu? Tarihler Temmuz 2024‘ü gösterdiğinde, Ankara 10. Sulh Ceza Hakimliği’nin kararıyla Wattpad’e Türkiye’den erişim engellendi.
- Sebep: Platformdaki bazı içeriklerin “çocukları olumsuz etkilemesi”, “müstehcenlik” ve denetimsiz şiddet/taciz içeren kurguların yaygınlaşması gerekçe gösterildi.
- Sonuç: Milyonlarca okur kütüphanesine, binlerce yazar ise yıllardır yazdığı taslaklarına erişemedi. Bu olay, dijital yayıncılık tarihinde bir dönüm noktası oldu.
2. Wattpad Edebiyatı: Rafları Ele Geçirenler
Uygulama kapansa da, içinden çıkan hikayeler çoktan kitapçıların “Çok Satanlar” rafına yerleşmişti. Hatta bazıları sinema filmi oldu. İşte Wattpad denince akla gelen o kült eserler:
- Beyza Alkoç Fenomeni (Karantina & 3391 Kilometre): Wattpad’in tartışmasız kraliçesi. Karantina serisi ile bir nesle “Mahşerin Dört Atlısı”nı sevdirdi. 3391 Kilometre ve 0 Kilometre kitapları ise sinemaya uyarlandı ve gişe rekorları kırdı. Beyza Alkoç, Wattpad’in “kaliteli” tarafını temsil eden en güçlü kalemlerden.
- Sokak Nöbetçileri (Aslı Arslan): Yankı Sarca ve ekibinin hikayesi… Wattpad’in en güçlü kurgularından biri olarak kabul edilir. Karakter derinliği ve aksiyon dozunun yüksekliğiyle, sadece ergenlik dönemine değil, yetişkinlere de hitap etmeyi başardı.
- Yabancı (Öznur Yıldırım): Wattpad’in ilk dönem efsanelerinden. Ediz Çağıran karakteri, “Karanlık, katil ama aşık” erkek tipolojisinin Türkiye’deki en popüler örneği oldu.
3. Neden Bu Kadar Çok Sevildiler? (veya Eleştirildiler?)
Wattpad kitapları, edebiyat eleştirmenleri tarafından sıkça “toksik ilişkileri romantize etmekle” suçlandı.
- Eleştiriler: Maço erkekler, şiddet eğilimi, zayıf dil bilgisi ve klişe senaryolar.
- Savunma: Bu kitaplar, gençlerin duygularına tercüman oldu. “Klasiklerin” sıkıcı dilinden kaçan Z kuşağı, kendi dilinden konuşan, kendi dertlerini anlatan karakterleri Wattpad’de buldu.
4. Wattpad Sonrası Dönem: Gençler Şimdi Ne Okuyor?
2024 yasağından sonra okurlar ikiye bölündü:
- Basılı Kitaba Dönüş: Uygulamada okuyamayanlar, sevdikleri yazarların basılı kitaplarını almak için kitapçılara akın etti.
- Alternatif Platformlar: Inkitt, AO3 veya yerel forumlar gibi alternatiflere yönelim olsa da, hiçbiri Wattpad’in yarattığı o “topluluk” hissini veremedi.
Gustos Yorumu: Bir Basamak Olarak Wattpad
Wattpad kitaplarını Dostoyevski ile kıyaslamak haksızlık olur. Onlar, “Fast Food” edebiyattır; hızlı tüketilir, keyiflidir bazı yaşlarda ama besin değeri tartışılır. Ancak şu gerçeği inkar edemeyiz: Bugün elinde Suç ve Ceza olan birçok genç, okuma alışkanlığını ilk olarak Karantina okuyarak kazanmış olabilir. Eğer bir genç eline kitap alıyorsa, bu her zaman kutlanması gereken bir şeydir.
