Sanat ve zanaat anlamına gelen Arts and Crafts akımı, 19 yüzyılın sonlarında İngiltere’de ortaya çıkmış bir sanat hareketidir. Endüstri devriminin sosyal, ahlaksal ve sanat karmaşasına karşı doğmuştur. Bu akımın önde gelen isimlerinden William Morris, Viktorya döneminde üretilen ucuz ve kötü malların niteliksizliğini vurgulayarak, geçmişin el sanatlarına dönmeyi amaçlamış, fakat sonunda geleceğe yön veren tasarım konusunda atılımlar ortaya çıkmıştır. El sanatlarını tekrar canlandırma çağrısı, malzemeye sadık kalarak işlevsel nesneleri estetiğe uygun yapmak, tasarımın işlevine uygun olması gibi temel ilkeler, sonraki dönemlere sanat ve el sanatları olarak değil, sanat ve endüstriyi birleştirme olarak uyarlanmıştır. 1880 ve 1910 yılları arasında en ışıltılı günlerini yaşayan sanat akımıdır.
Arts and Crafts akımı tek bir isim ile bilinsede, aslında birden fazla sanat topluluğundan, küçük atölyelerden ve büyük imalathanelerde çalışan zanaatkarlardan oluşmuştur. Çeşitli toplulukların bir araya gelerek oluşturulan bu akımın en bilinen grupları the Exhibition Society ve The Arts Workers Guild’dir.İlk olarak İngiltere’de ortaya çıkan akım zaman ile Avrupa’ya ve Kuzey Amerika’da yaygın bir hale gelmiştir. Bazı kaynaklar bu akımın Avrupa ve Kuzey Amerika’da daha popüler olduğunu söylemiştir.
Endüstriyel devrim ile ortaya çıkan seri üretim ve makineleşme sanat ve zanaat gibi alanlarda el işçiliğinin değerine kaybetmesine, kalitesiz ve ucuz ürünlerin oluşmasına sebep olmuştur. El işçiliği ile üretim yapan atölyelerin yerini fabrikalar alarak standart kalitede maliyeti düşük ürünler tasarlanmıştır. Bu durum ürünlerin değersizleşmesine neden olmuştur. Fabrikada seri üretilen ürünlerin piyasayı domine etmesi ile küçük atölyeler kapanmaya başlamış, el işçiliği giderek yok olmaya başlamıştır. Sanayi devrimi üretilen ürünlerin alım gücünü arttırsa da zanaat ve sanat alanında olumsuz bir etki yaratmıştır. Bu olumsuz sonuçlara ilk tepki Arts and Crafts akımı temsilcileri tarafından çıkmıştır. Bu akım sanat ve zanaatı estetik ile birleştirmeyi amaçlamaktadır. Arts and Crafts akımına göre doğru malzeme kullanımı en önemli prensiplerinden biridir. Doğal ve geleneksel malzemeler kullanılarak, işlevsel ve estetik tasarım birbirlerinden ayrılmadan üretim yapılmalıdır.
Sanatın toplumda önemli bir rol oynaması gerektiğine inanan akımda, el emeği ürünlerin üretimindeki temel odak olmuştur. Arts and Crafts akımını benimseyen sanatçılar, Ortaçağdaki zanaatları örnek alarak romantik ve folklorik stilleri kullanarak ürünün sanatsal değerlerinin arttırılmasını sağlamışlardır. El işçiliği ve kaliteli malzeme kullanılarak yapılan ürünlerin maliyeti daha fazla olduğu için, seri üretim ürünlerine kıyasla daha pahalı olmuştur. Bu nedenle halkın her kesiminin erişemeyeceği ürünler haline gelmiştir.
Arts and Crafts, sadece bir sanat akımı değildir. Akımı temsil eden sanatçılar, sanatsal önerilerin dışında ekonomik ve sosyal reformlar da önermiştir. Sanat ve tasarım alanı ile kalmayarak, sistem ve işlev değişikliğini önermişlerdir. Endüstriyel devrimin toplumu yozlaştırması ile kültürel değerlerin kaybolduğunu eleştirmişlerdir. Üretim değişikliğinin toplumu birbirinden uzaklaştırdığını düşünen bu hareket, işçilerin sendika kurarak bir topluluk oluşturmalarına ön ayak olmuşlardır. Sanat ve zanaatı yaygınlaştırılarak sadece belli bir kesime değil geniş bir kitleye ulaşmasını hedeflemişlerdir. Fakat ürünlerin pahalı olması geniş kitlelere ulaşmasına engel olmuştur.
Arts and Crafts Akımının Temsilcileri ve Eserleri
1)Bu akımın en önemli öncülerinden biri William Morris‘tir. Arts and Crafts akımına birkaç yıl sonra dahil olsa da fikirleri ve düşünceleri ile akıma dahil olan diğer sanatçılar üzerinde büyük bir etkisi olmuştur. İngiliz şair, roman ve sanat yazarı olan ünlü sanatçı, mobilya kumaş ve duvar kağıdı tasarımları ile hem el sanatçısı hemde desinatördür.
2)William Morris’e de ilham olan Arts and Crafts akımının temellerini oluşturan isim ise John Ruskin‘dir. John Ruskin ürünlerin sanata uygun bir şekilde tasarlanması ve üretilmesinde öneriler vermiş aynı zaman da sanatın toplumsal açıdan önemine dikkat çekmiştir. Toplumsal sağlığın üretim şekli ile bağlantılı olduğunu savunan sanatçı, tasarım ve üretim eylemlerinin birbirinden ayrı olmasını toplumsal sağlığa zarar vereceğini savunmuştur. Susam ve Zambaklar isimli eseri olan ünlü sanatçı aynı zamanda birçok yağlı boya tablosu ve şarap tüccarlığı yapmıştır.
3)Arts and Crafts akımının bir diğer önemli isimlerinden biri de İngiliz kökenli Augustus Pugin‘dir. Bulunduğu dönemin mimarisinden ve tasarımlarından memnun olmamış ve dönemin mevcut estetiği bozulması olarak görmüştür. Sağlıklı yaşam ve estetik tasarımlar için Ortaçağ tasarımlarından ilham alarak Gotik tasarımlar yapmıştır.
4)Philip Webb, Edwin Lutyens, Charles Voysey gibi isimler geleneklerden ilham alarak mimari alanlarda eserleri ile devrim yapmıştır. Mobilya, duvar dekorasyonu gibi birbirini tamamlayan alanlarda eserler yaparak Arts and Crafts akımının daha hızlı ve etkili olmasını sağlamışlardır. Bu eserlerin en ünlüsü William Morris ve Philip Webb ‘in birlikte tasarladığı Kırmızı Ev’dir.
5)Arts and Crafts akımında Charles Rohlfs, Gustav Stickley, William Grueby, Frank Lloyd Wright ve Dirk van Erp gibi isimler el işçiliği kullanarak maliyeti fazla olan ürünler ortaya koymuştur. Seri üretim ve makineleşme ile yok olan sanatsal üretimi tasarım nesnelere çevirmişlerdir. Charles Rohlfs ve Anna Katherine Green’in beraber tasarladığı Meşe Sandalyesi, akımın en modern eserlerinden bir olarak kabul edilir.
