ündelik hayatın koşturmacası içinde bazı sayılar, bazı semboller bizim için sadece tesadüften ibaretmiş gibi görünür. Oysa tarih, mitoloji ve sanat bize her zaman görünenin ardındaki o “eşikleri” işaret eder.
Bugün sanat rotamızı Karaköy’e, SANATORIUM galerisine çeviriyoruz. 18 Şubat – 28 Mart 2026 tarihleri arasında ziyaretçilerini ağırlayan Mehmet Dere’nin “21:21” başlıklı kişisel sergisi; kazananı baştan belli olan oyunların, umut tacirliğinin ve ezoterik sayıların izini süren muazzam bir kavramsal yolculuk sunuyor.
1. Sayıların Gizemi: Neden 21?
Serginin temel eksenini oluşturan 21 sayısı, sadece rastgele seçilmiş bir rakam değil. İnsanlık tarihi boyunca mitolojide ve ezoterik öğretilerde 21; tamamlanmanın, bir eşiği atlamanın ve ruhsal dönüşümün sembolü olmuştur.
Sanatçı bu rakamı, üçlü bütünlük (beden, ruh ve zihin) ile yedi katmanlı evrensel döngünün çarpımı olarak ele alıyor. Ancak Dere, bu antik ve mistik sembolizmi alıp doğrudan 21. yüzyılın acımasız, kapitalist gerçekliğinin tam ortasına bırakıyor. Sergi mekânında dolaşırken 21 sayısı, bizim modern dünyadaki sıkışmışlığımızı, beklentilerimizi ve belirsizliklerimizi ölçen bir barometreye dönüşüyor.
2. Şans, Rastlantı ve Tek Kaleli Bir Maç
Serginin en can alıcı noktası, “oyun” kavramına getirdiği eleştirel bakış. Mehmet Dere’nin evreninde oyun, masum bir eğlence aracı değil; kuralları önceden çizilmiş, kaybedenlerin ve kazananların görünmez bir el tarafından belirlendiği acımasız bir sosyoekonomik sistemi temsil ediyor.
Eserlerde karşımıza çıkan ıskartaya ayrılmış iskambil kağıtları ve pastoral, huzur verici manzaralarla gizlenmiş “kazı-kazan” yüzeyleri son derece sarsıcı. Sanatçı bu imgelerle bize, doğanın ve emeğin sistematik bir şekilde nasıl tüketildiğini, bu sömürünün ise üzerinin nasıl “umut” ve “şans” estetiğiyle örtüldüğünü gösteriyor. Birey, sürekli bir bekleyiş ve şans umuduyla, aslında tek kaleye oynanan bir ekonomik sistemin içinde hapsolduğunu fark ediyor.
Mehmet Dere Kimdir?
1979 yılında İzmir’de doğan, akademik eğitimini Dokuz Eylül Üniversitesi ve Sakarya Üniversitesi’nde (Sanatta Yeterlilik) tamamlayan Mehmet Dere; kendi tabiriyle “görünmez hikâyelerin” peşinden giden çağdaş bir sanatçıdır. Erken döneminde Türkiye’nin kültürel belleği ve toplumsal kimlik üzerine yoğunlaşan sanatçı, zamanla rotasını içsel gerçeklikten beslenen soyut bir lirizme çevirmiştir. Toplumsal adaletsizlik, hayatta kalma ve direnme pratiklerini dışarıdan bir gözlemci gibi değil, hayatın tam içinden bir dürüstlükle eserlerine yansıtır. Kurucusu olduğu 49A inisiyatifi ve K2 Güncel Sanat Merkezi geçmişinin yanı sıra; 10. İstanbul Bienali (2007) özel projesi, Rotterdam (2008), Tütün Deposu (2010) ve “Port İzmir 2” gibi sayısız ulusal ve uluslararası sergide yer almıştır. İlk kapsamlı kişisel sergisi “Ne Gülüyorsun? Bu senin hikayen.” ile büyük ses getiren ve 27. Günümüz Sanatçıları Sergisi’nde özel ödüle layık görülen Dere, sanatsal üretiminin yanı sıra İstanbul Topkapı Üniversitesi Grafik Tasarım Programı’nda Dr. Öğretim Üyesi olarak akademik kariyerine devam etmektedir.
Siz Hangi Eşiktensiniz?
“21:21” sergisi, size salt bir estetik haz vadetmiyor; aksine sizi umut ile kaygı arasında, tam o “eşikte” asılı bırakıyor. Galeriden içeri adım attığınızda, hayatınızda oynadığınız oyunların kurallarını aslında kimin koyduğunu sorgulamaya başlıyorsunuz.
28 Mart’a kadar SANATORIUM‘da ziyaret edebileceğiniz bu ufuk açıcı sergi, İstanbul sanat ajandanızda mutlaka ilk sıralarda yer almalı!
