Bazı tablolar vardır, onlara baktığınızda içiniz sebepsiz bir hüzünle dolar. 1950’lerin sonu ve 60’ların başında Amerika’yı kasıp kavuran, benzin istasyonlarından lüks galerilere kadar her yerde posterleri satılan “Büyük Gözlü Çocuklar” (Big Eyes) tabloları gibi.
O kocaman, nemli ve hüzünlü gözler, sanki bir yardım çığlığı atıyor gibiydi. Ve işin acı tarafı, gerçekten de öyleydi.
O dönem herkes bu tabloların yaratıcısının karizmatik, pazarlama dehası Walter Keane olduğunu sanıyordu. Oysa gerçek, kilitli kapıların ardında, tiner kokulu karanlık bir odada gizliydi.
“The Gustos” Sanat Dosyası’nda bugün; yeteneği çalınan bir kadının, Margaret Keane‘in inanılmaz mücadelesini konuşuyoruz.
Yalanın Başlangıcı: “Kimse Kadın Ressamları Ciddiye Almaz”
Hikaye, naif ve utangaç bir ressam olan Margaret’in, emlakçılık yapan ama kendini “sanatçı” gibi tanıtan Walter Keane ile tanışmasıyla başlar. Walter, Margaret’in o kendine has “koca gözlü” çizimlerini görür ve potansiyeli fark eder.
Tablolar bir gece kulübünde sergilenirken, insanlar Walter’a “Bunları sen mi yaptın?” diye sorar. Walter hiç düşünmeden “Evet” der. Eve döndüğünde Margaret’e savunması hazırdır: “Tatlım, insanlar kadın ressamların eserlerine para vermiyor. Eğer ‘Ben yaptım’ dersem tablolar satılır, zengin oluruz. Bu bizim ortak sırrımız olsun.”
Margaret, o dönemin ataerkil baskısı ve Walter’ın manipülasyonuyla (bugünkü adıyla Gaslighting) bunu kabul eder.
Altın Kafesteki Köle
Tablolar yok satmaya başlar. Walter televizyon şovlarına çıkar, dergilere kapak olur, “İlham perim geldi” diyerek yalanlar anlatır. Dünya ona hayrandır.
Peki Margaret? O, evlerinin bodrum katında, perdeleri sıkı sıkıya kapalı bir odada günde 16 saat resim yapmaktadır. Walter onu odaya kilitler, “Daha çok çiz, siparişler birikti!” diye bağırır. Margaret’in kendi kızı bile annesinin resim yaptığını bilmemektedir. Walter, eğer gerçeği söylerse onu öldürmekle tehdit eder.
O “Büyük Gözler” aslında Margaret’in kendi ruhunun, kendi tutsaklığının yansımasıdır.
Uyanış ve Kaçış
Yıllar süren psikolojik şiddet ve sömürüden sonra Margaret, kızıyla birlikte evden kaçarak Hawaii’ye yerleşir. Bir radyo programında bombayı patlatır: “O tabloları Walter yapmadı. Ben yaptım. Hepsini ben yaptım!”
Walter buna gülüp geçer, Margaret’i “deli” olmakla ve “kıskançlıkla” suçlar. Kimse o silik kadının, o muazzam eserleri yaptığına inanmaz. İş mahkemeye düşer.
Mahkeme Salonunda Canlı Düello
Yıl 1986. Sanat tarihinin en heyecanlı davası görülmektedir. Yargıç, sözlü atışmalardan sıkılır ve o tarihi kararı verir: “Buraya iki şövale (resim sehpası), iki tuval ve boyalar getirin. İkiniz de jürinin önünde birer ‘Büyük Göz’ çizeceksiniz.”
- Walter: Birden bire “omuz ağrısı” tuttuğunu söyler, ilaç aldığını bahane eder ve fırçaya dokunamaz bile. Çünkü hayatında hiç resim yapmamıştır.
- Margaret: Sakince oturur ve sadece 53 dakika içinde, o kusursuz, o hüzünlü “Büyük Gözlü” bir çocuk portresi çizer.
Jüri şoktadır. Yalan, tam o anda, o tuvalin üzerinde biter. Margaret sadece davayı değil, kendi adını, onurunu ve hayatını geri kazanır.
Gustos Film Kulübü Önerisi: “Big Eyes”
Bu hikaye, ünlü yönetmen Tim Burton‘ı da (kendisinin filmlerindeki karakterler de büyük gözlüdür) çok etkilemiştir. 2014 yapımı “Big Eyes” filminde Margaret’i Amy Adams, Walter’ı ise Christoph Waltz canlandırır.
Eğer bu hafta sonu film gecesi yapacaksanız, bu biyografik başyapıtı listenize mutlaka ekleyin.
Gözler Yalan Söylemez
Margaret Keane, 2022 yılında 94 yaşında aramızdan ayrıldı. Ama bize bıraktığı miras sadece tabloları değil; “Korkma, gerçeği söyle ve yeteneğine sahip çık” mesajıydı.
Bir dahaki sefere bir tabloya baktığınızda, imzanın kime ait olduğunu değil, fırçayı tutan elin neler hissettiğini düşünün.
