Film, karanlık oda, lens ve ışık gibi farklı nesneler sayesinde görülebilen nesneleri dijital üzerine kayıt ederek görüntü oluşturma işlemine fotoğraf denir. İşlevselliği sebebi ile kimine göre zanaat, estetik yönüyle kimine göre sanat olarak kabul edilir.
Kökleri 13. yy’a kadar uzanan fotoğraf, Hasan İbnü’l Heysem isimli gök cisimlerinin hareketlerini inceleyen matematikçinin ‘’Alhazen’’ isimli eserinde çadırdan bahseder. Bu kavram Leonardo da Vinci’nin yaptığı deneyler de Camera Obscura yani karanlık oda ile tanımlanmıştır. Ressamlara getirdiği bu yeni bakış açısı sayesinde fosfor ile yolculuk başlayacaktır.
1824 yılında tarihin ilk imgesi Joseph Nicephore Niepce ve oğlunun evin odasından görülen samanlığı baskılamaları ile ortaya çıkmıştır.19. yüzyılın başlarında icat edilen fotoğraf, resim ve heykel gibi geleneksel sanatlardan daha fazla ayrıntı yakaladığı görülmüştür.
1820 yılında kimyasal fotoğrafçılığın önemli dönüm noktalarından biri olmuştur. Fransız mucit Nicéphore Niepce 1822 yılında ilk iz bırakan fotoğraf üretilmiştir. Fakat 8 saat gibi uzun bir sürede çekim yapabildiği için yeni sistemler üzerine çalışmıştır. Bilindiği kadarıyla 1839 yılında Sir John Herschel London’da verdiği bir derste fotoğrafçılık kelimesini dünyaya tanıtan kişidir. Bugün, herkesin bir tık uzağında olan fotoğraf sanatının dünyasına birlikte adım atalım.
Fotoğraf Sanatı Nedir?
Sadece bir anı ölümsüzleştirmek ile kaymayıp, aynı zamanda duyguları, düşünceleri ve hikayeleri görsel yol ile ifade etme şeklidir. Bir kamera ışığı ile yapılan bu sanat dalı, teknik bilgisi ve estetik bir bakış açısı gerektiriyor. Her fotoğraf, sanatçının bakış açısını yansıtır. Bir fotoğrafın sanat eseri olabilmesi için, sadece doğru teknik kullanması değil, hissedilen duyguyu aktarabilmesi, kompozisyon ve yaratıcı bir bakış açısı gerekiyor. Sanat fotoğrafçılığında, fotoğraf bir anlatım aracı olarak kullanılır. Bazen bir düşünceyi savunurken bazen farklı bir atmosfer yaratır veya toplumsal sorunlara değinir. Günümüzde akıllı telefonlar ve sosyal medya sayesinde herkes fotoğraf sanatçısı olabilir. Daha kolay erişim sağlayabilmesi fotoğraf sanatını daha yaygın hale getirdi. Fakat fotoğraf sanatçısı olabilmek için ışık bilgisi, yaratıcılık ve teknik bilgi çok önemlidir.
Fotoğraf Sanatında Akımlar:
1. Piktoryalizm (Pictorialism)
1880 ve 1920 yılında Alfred Stieglitz, Edward Steichen gibi isimlerin benimsediği fotoğrafçılık akımıdır. Fotoğrafın bir sanat dalı olarak kabul edilmesi gerektiğini savunur. Yumuşak odak, bulanık görüntü ve romantizm ön plandadır. Resim sanatının etkisi sürdürmeyi amaçlar.
2. Düz Fotoğrafçılık (Straight Photography)
Paul Strand, Ansel Adams’ın öncüleri olduğu tarz, 1920 yılından sonraki dönemde ortaya çıkmıştır. Fotoğrafın nesnel bir belge niteliğinde olduğunu vurgulayan tarz, net ve gerçekçidir. Minimal düzeyde müdahaleyi esas alır.
3. Belgesel Fotoğrafçılık
Gerçekten yaşanılan olayları ve toplumsal olayları belgeleyen bir tarzdır. Savaş fotoğrafçılığı, sokak hayatı, göç, yoksulluk gibi alt türleri olan tarzın temsilcileri Dorothea Lange, Sebastião Salgado, Steve McCurry’dir. Genel olarak gazetecilik ve aktivizmin iç içe olduğu tarzda gerçeği gözler önüne sermek amaçlanır.
4. Sokak Fotoğrafçılığı (Street Photography)
Henri Cartier-Bresson, Vivian Maier gibi isimlerin öncülük ettiği sokak fotoğrafçılığında, spontane anlar yakalanır. Şehir hayatını doğal hali ile yansıtan fotoğraflarda anlatılacak kompozisyon, zamanlama ön plandadır.
5. Soyut Fotoğrafçılık
Nesneleri alışık olunan formlarının dışında göstererek görsel deneyim yaratan akımın temsilcileri Man Ray, László Moholy-Nagy’dir. Biçim, renk ve ışık oyunları ile estetik veya duygusal anlam yaratılır.
6. Kavramsal Fotoğrafçılık
Cindy Sherman, Barbara Kruger temsil ettiği kavramsal fotoğrafçılık akımında teknikten ziyade fikir ön plandadır. Fotoğraf bir fikri veya mesajı ifade etmek için kullanılır.
7. Moda Fotoğrafçılığı
Estetik ve stilin ön planda olduğu tarzın temsilcileri Richard Avedon, Helmut Newton’dır. Kıyafet, makyaj ve ortamı sanatsal bir bütün halinde aktarır.
8. Minimalist Fotoğrafçılık
Az nesne ile çok şey anlatmayı hedefleyen akım, sosyal medya da popüler bir tarz haline gelmiştir. Basitlik, boşluk ve renk kontrastı önemlidir.
En Bilinen Fotoğraflar Nelerdir?
1. Migrant Mother (Göçmen Anne) – Dorothea Lange,1936
Belgesel tarzda olan eser, Büyük buhran dönemi Amerika’sında yaşanan yoksulluğun sembolüdür. Florence Owens Thompson isimli umutsuz ama güçlü bir annenin duruşu hala tüm dünyayı derinden etkiler.
2. The Falling Man – Richard Drew, 2001
Haber fotoğrafçılığı tarzında olan bu kare, modern trajedinin en önemli temsilcilerinden biridir. Cesur ve tartışmalara yol açan bu karede, 11 Eylül saldırıları sırasında Dünya Ticaret Merkezi’nden düşen bir adamın görüntüsü bulunur.
3. Afghan Girl – Steve McCurry, 1984
Belgesel ve portre fotoğrafçılığının iç içe bulunduğu bu kare, National Geographic dergisinin kapağında yer almıştır. Savaşın ortasında bulunan bir çocuğun gözlerindeki ifade ile tüm dünyayı derinden etkilemiştir.
4. Behind the Gare Saint-Lazare – Henri Cartier-Bresson, 1932
Sokak fotoğrafçılığı tarzında olan bu kare, karar anının vücut bulmuş halidir. Anın estetik ile buluştuğu nadir karede, atladığı sırada yansıması ile mükemmel bir senkron yakalayan bir adam vardır.
5. Dali Atomicus – Philippe Halsman, 1948
Sürrealizm ile fotoğraf sanatının yaratıcı buluşmasına örnek olan bu kare, kavramsal ve deneysel tarzdadır. Karede Salvador Dali’nin havada asılı iken kediler zıplar.
