Kürk Mantolu Madonna’dan Fazlası: Sabahattin Ali Eserleri

Bazı yazarlar zihninize hitap eder, bazıları ise doğrudan kalbinize bir ok gibi saplanır. Sabahattin Ali, o oku saplayan ve bir daha asla çıkaramayacağınız bir yazardır.

Çoğumuz onu, Instagram fotoğraflarının vazgeçilmezi olan Kürk Mantolu Madonna ile tanıdık. Ancak Sabahattin Ali; sadece bir aşk yazarı değil, aynı zamanda toplumun aksayan yönlerini, insanın içindeki karanlığı ve Anadolu’nun yalnızlığını en iyi anlatan gözlemcilerden biridir.

Hüseyin Rahmi Gürpınar sokağın sesiyse, Sabahattin Ali de vicdanın sesidir.

Elinize sıcak bir kahve alın, çünkü bu yazı biraz içinizi ısıtacak, biraz da burnunuzun direğini sızlatacak.

1. Üç Büyük Romanı: Hangi Sabahattin Ali Size Göre?

Yazarın sadece üç romanı vardır ama üçü de edebiyatımızın yapı taşıdır.

A. Aşk ve Sessizlik: Kürk Mantolu Madonna

Eğer hala okumadıysanız, popülerliğine aldanıp önyargılı olmayın.

• Konusu: Hayatı boyunca silik, sessiz ve içine kapanık bir adam olan Raif Efendi’nin, gençliğinde Berlin’de yaşadığı ve ömrünü adadığı o büyük aşkın hikayesi.
• Neden Okumalısınız? “Bir insan bir başkasını ne kadar sevebilir?” ve “Sessiz insanlar içlerinde ne fırtınalar koparır?” sorularının cevabı için. Maria Puder karakteri, edebiyatın en güçlü kadın figürlerinden biridir.

B. Toplum ve Taşra: Kuyucaklı Yusuf

Yazarın başyapıtı kabul edilir ve Türk edebiyatının ilk “kasaba romanı” örneklerindendir.

• Konusu: Ailesi eşkıyalar tarafından öldürülen ve bir kaymakam tarafından evlat edinilen Yusuf’un, kasaba eşrafının zorbalığına ve imkansız aşkı Muazzez’e karşı verdiği mücadele.
• Neden Okumalısınız? Romantizmden uzak, sert, gerçekçi ve trajik bir hikaye arıyorsanız. Yusuf’un yalnızlığı içinize işleyecek.

C. İç Hesaplaşma: İçimizdeki Şeytan

Bugünün modern insanını, belki de sizi anlatır.

• Konusu: Ömer ve Macide’nin aşkı ekseninde; aydın geçinenlerin ikiyüzlülüğü, iradesizlik ve insanın kendi içindeki kötülükle (şeytanla) savaşı.
• Neden Okumalısınız? “İsteyip de yapamıyorum, içimde bir güç beni engelliyor” diyorsanız, bu kitap tam bir kişisel gelişim dersi niteliğindedir. Ömer karakterinde kendinizden parçalar bulacaksınız.

2. Şarkı Olan Şiirleri: “Bu Şarkı Onun muydu?”

Sabahattin Ali sadece romancı değil, çok güçlü bir şairdir. Hatta ezbere bildiğiniz o meşhur şarkıların sözleri ona aittir.

Bu şarkıları dinlerken artık sözlerine daha dikkat edeceksiniz:

• Aldırma Gönül (Edip Akbayram) – Sinop Cezaevi’nde yazdığı şiirdir.
• Leylim Ley (Zülfü Livaneli)
• Göklerde Kartal Gibiydim (Volkan Konak)
• Çocuklar Gibi (Sezen Aksu)
• Benim Meskenim Dağlardır (Sezen Aksu / Dağlar)

3. Öykücülüğü: Kısa Ama Çarpıcı

Romanlarına vakti olmayanlar için Sabahattin Ali öyküleri birer hazinedir. O, birkaç sayfada sizi ağlatabilir.

• Sırça Köşk: Toplumsal eleştirinin zirvesidir. (Devlet ve halk ilişkisini masalsı bir dille anlatır).
• Değirmen
• Kağnı
• Ses

Sabahattin Ali Okuma Ritüeli

Bu kitaplar aceleye gelmez. Sindire sindire okunmalıdır.

1. Mekan: Cam kenarı, yağmurlu bir gün.
2. Eşlikçi: Fonda Zülfü Livaneli veya Sezen Aksu’nun Sabahattin Ali besteleri çalmalı.
3. Not Defteri: Kürk Mantolu Madonna ve İçimizdeki Şeytan‘dan altını çizeceğiniz o kadar çok cümle çıkacak ki, kalemsiz okumayın.

Yarım Kalan Bir Hikaye

Sabahattin Ali, 41 yaşında bir cinayete kurban giderek aramızdan çok erken ayrıldı. Belki de bu yüzden yazdığı her satırda o “yarım kalmışlığın” hüznü vardır.

Onun kitaplarını okumak, sadece bir hikaye okumak değil; kaybolan bir değerin mirasına sahip çıkmaktır.

Sizin favori Sabahattin Ali cümleniz hangisi? Yorumlarda buluşalım.