Hepimiz o meşhur sözü biliriz: “Her başarılı erkeğin arkasında bir kadın vardır.” Peki ya o kadın sadece “arkasında” durmuyor, o başarının bizzat mimarlığını yapıyorsa?
Tarih sayfalarını karıştırdığımızda, maalesef ki muazzam buluşlara veya sanat eserlerine imza atan ancak dönemin ataerkil yapısı yüzünden isimleri silinen, başarıları başkaları (genellikle eşleri veya erkek meslektaşları) tarafından sahiplenilen birçok dâhi kadınla karşılaşıyoruz.
“The Gustos” Kültür ve İlham Masası olarak; adalet terazisini biraz olsun dengelemek için, isimlerini altın harflerle ezberlememiz gereken 4 muhteşem kadının o büyüleyici ama biraz da buruk hikayesini anlatıyoruz.
1. Çamurdan Doğan, Aşka Yenilen Bir Dâhi: Camille Claudel (Sanat)
Auguste Rodin’i hepimiz tanırız; o meşhur “Düşünen Adam” heykelinin yaratıcısı. Peki ya Camille Claudel?
- Hikaye: Camille, heykeltıraşlık konusunda inanılmaz bir yeteneğe sahipti. Genç yaşta Rodin’in atölyesine girdi, onun asistanı, ilham perisi ve en büyük aşkı oldu. Ancak Camille’in yeteneği öylesine büyüktü ki, Rodin’in o dönemki birçok eserinin aslında Camille’in ellerinden çıktığı bugün sanat tarihçileri tarafından kabul ediliyor.
- Trajik Son: Rodin’in gölgesinden çıkıp kendi eserlerini yaratmak istediğinde, toplum onu “Rodin’in taklitçisi” olmakla suçladı. Aşk acısı ve sanat dünyasının dışlamasıyla akıl sağlığını kaybeden Camille, ömrünün son 30 yılını bir akıl hastanesinde yapayalnız geçirdi.
2. Nobel Ödülü Çalınan Bilim Kadını: Rosalind Franklin (Bilim)
Biyoloji derslerinde DNA’nın çift sarmallı yapısını bulanların Watson ve Crick olduğu öğretilir. Oysa hikayenin asıl kahramanı başkadır.
- Hikaye: Rosalind Franklin, X-ışını kristalografisi konusunda bir uzmandı. DNA’nın o meşhur “Fotoğraf 51” olarak bilinen net görüntüsünü o çekmişti. Ancak meslektaşı Maurice Wilkins, bu fotoğrafı Franklin’den izinsiz bir şekilde Watson ve Crick’e gösterdi.
- Sonuç: Bu iki adam, Franklin’in fotoğrafı sayesinde DNA modelini çözdü ve 1962’de Nobel Ödülü’nü aldılar. Ödül konuşmalarında Rosalind Franklin’in adını bile anmadılar. Franklin ise 37 yaşında kanserden vefat ettiği için bu haksızlığın düzeltildiğini asla göremedi.
3. Eşinin Romanlarına “İlham” Değil, Kalem Olan Kadın: Zelda Fitzgerald (Edebiyat)
Caz Çağı’nın efsanevi yazarı F. Scott Fitzgerald’ı (Muhteşem Gatsby’nin yazarı) herkes tanır. Ancak o muazzam cümlelerin arkasında Zelda’nın çalınan günlüğü vardır.
- Hikaye: Zelda, dönemin en zeki, en yetenekli ve “Flapper” (özgür kız) akımının öncüsü olan kadınlarından biriydi. Kendi de harika bir yazar ve ressamdı. Ancak kocası Scott, Zelda’nın kişisel günlüklerini okur, onun cümlelerini ve mektuplarını kelimesi kelimesine kopyalayarak kendi romanlarında kullanırdı.
- Haksızlık: Zelda kendi romanı Bana Kurları Sakla’yı yazdığında, kocası “Benim kullanacağım materyalleri çalıyorsun” diyerek onu suçladı ve kitabın düzenlenmesine müdahale etti. Zelda’nın yeteneği, kocasının devasa şöhretinin altında ezildi.
4. İzafiyet Teorisinin Gizli Mimarı: Mileva Marić (Fizik)
Albert Einstein’ı anlatmaya gerek yok. Peki Einstein’ın ilk eşi olan Mileva Marić’in matematikte Einstein’dan bile daha yetenekli olduğunu biliyor muydunuz?
- Hikaye: Mileva, Zürih Politeknik Enstitüsü’nde Einstein ile aynı sınıfta okuyan tek kadındı. Birlikte çalıştılar, sabahlara kadar fizik problemleri çözdüler. Einstein’ın 1905’te yayınladığı ve dünyayı değiştiren o meşhur makalelerinin matematiğini Mileva’nın yaptığına dair çok güçlü tarihi mektuplar (ikilinin arasındaki yazışmalar) mevcuttur.
- Sonuç: Ancak bilim dünyası o dönem bir kadının ismini kabul etmeyeceği için makalelerde sadece Einstein’ın adı yer aldı. Einstein Nobel Ödülü‘nü aldığında, anlaşmaları gereği ödülün tüm parasını Mileva’ya verdi.
Gustos Yorumu: Hikayeyi Yeniden Yazmak
Bugün bu kadınların isimlerini öğrenmek, sadece onlara bir iade-i itibar değil; aynı zamanda kendi hayatımızda karşılaştığımız gölgelerden çıkmak için de muazzam bir ilham kaynağıdır. Tarih bazen haksızlık yapabilir ama gerçekler er ya da geç, en aydınlık haliyle gün yüzüne çıkar.
Sizin hayatınızda size ilham veren, “İyi ki var” dediğiniz o güçlü kadın kim?
