Bilişsel davranışçı terapi ve psikopatoloji yani ruhsal rahatsızlıklar alanındaki bilimsel temellere dayalı olarak geliştirilen, bilimsel ilkelerin terapi alanına uygulanması ile ortaya çıkan terapi yöntemidir. Psikoterapi ruhsal olarak meydana gelen sorunların ve hastalıkların sözel görüşmeler ile çözülmesine verilen genel bir terimdir. Psikoloji bilimine dayandırılarak yaşanılan rahatsızlıkların çözümünde kullanılan sözel iletişim ve davranışsal yöntemler ile öğrenme kuramına Psikoterapi deniyor. Yapılan bu tedavi yönteminin etkili olduğu yapılan birçok klinik araştırma ile sınanmış ve birçok ruhsal hastalığın tedavi edildiği görülmüştür.
Diğer psikoterapilerden farklı olan bilişsel tedavi, süreç ve içeriğin yapılandırılmasını temel alır. Diğer psikoterapiler danışanın güncel sorunlarına odaklanarak sınırlı bir sorunu çözmeye yardımcı olur. Bilişsel terapi güncel sorunları çözerken aynı zamanda yaşamları boyunca bu sorunların ortaya çıkmaması için davranış ve düşünceleri öğretir. Çarpık düşünce sistemini saptar, danışanın inançlarını değiştirir, çevre ile yeni ilişkiler geliştirerek davranış şeklini değiştirmeye yardımcı olur.
Bilişsel Davranışçı Terapinin Kuramı nedir?
Bilişsel davranışçı terapi kognitif bir modele dayandırılır. Kognitif model terapi, kişinin olayları olduğu gibi görmesini değil kendi istediği gibi görmesini ve yorumlanmasına neden olur. Yaşanılan olayın kişinin duygu ve düşüncesini etkileyerek tepki oluşturması kognitif terapinin çıkış temelidir. Her insan yaşanılan bir olaya karşı kendine göre bir değerlendirme ve yorum yapar, sonuç olarak da ortaya duygu ve davranış biçimi çıkar yani duygusal tepki durumdan değil de kişinin düşüncesinden etkilenir. Baskı altında olan insanlar net bir bakış açısı ile bakamadıkları için düşünceleri çarpıklaşır. Bilişsel davranış terapisi kişinin rahatsızlığa sebep olan düşünceleri saptamasını ve bu düşünce yapısının ne kadar doğru olduğunu çözülmesini sağlar. Daha sonra bu düşünce yapısını değiştirmeyi öğrenerek doğru bir şekilde düşünmesine yardımcı olur. Sorunu çözmek için derine inerek ilk olarak kişinin düşünce yapısını değiştirmeye çalışır.
Terapi Nasıl Yapılır?
Bilişsel davranışçı terapisine başlamadan önce terapist durum ile ilgili psikolojik formlar ve ölçekler doldurur. Bu formlar her seansta terapinin nereye gittiğini nesnel bir şekilde saptama imkanı sunar. Terapinin başlangıcında bir önceki haftadan terapiye kadar olan süre içerisinde kişinin ruh hali ve yaşanılan olaylar konuşulur.
Hafta içi önemli bir olay olup olmadığına göre seans içinde hangi konular üzerinde durulması gerektiğine karar verilir. Daha sonra belirlenen konular üzerinde tartışılarak, sorun çözme ve yaşanılan olay karşısındaki düşünce ve inançların geçerliliği ve tutarlılığı üzerine konuşulur. Yeni beceriler geliştirmeye çalıştırılarak seans sırasında öğrenilen becerilerin yaşanılan olaylara nasıl yansıtılabileceği konuşulur. Terapinin son bölümünde seans hakkında geri bildirimler bulunur. Seansta ne öğrenildi, faydalı ve ya faydasız gelen kısımları bulunuyor mu, danışanı rahatsız eden bir konuşma var mı varsa neler gibi konuşmalar ile terapinin gidişatı belirlenir. Hem danışanın hem de terapistin aktif bir rol aldığı bu kognitif terapi türü ile doğal ve akıcı bir yol kat etmeyi sağlıyor. Sorunlardan ziyade verilen tepkilerde hangi duygu ve düşüncelerin değiştirilmesi gerektiğini öğreten bilişsel davranış terapisi birçok danışana fayda sağlıyor.
Daha Faydalı Terapi İçin Ne Yapılır?
Terapide daha faydalı ve hızlı bir yol izleyebilmek için yapılacak ilk adım terapistinden fikir alarak kitaplardan yardım almaktır. Bir diğer adım ise seanslara hazırlanarak gitmektir. Bir önceki seans hakkında düşünüp bir sonraki seansta hangi konuları konuşmak istediğinizi not etmelisiniz. Terapiden elde edilecek faydayı arttırmanın en önemli adımlarından biri de terapi seansında öğrenilenlerin günlük hayata taşınmasıdır. Seanslara düzenli aralıklarla devam ederek terapinin sağladığı faydaları hızlandırıp kalıcı olmasını sağlayabilirsiniz.
Terapi ne kadar sürer?
Zorunlu durumlar bir kenara bırakıldığında terapinin ne kadar süreceğine danışan ve terapist birlikte karar verir. Genellikle ilk 2 seanstan sonra sorunun çözümü için gereken zaman kabaca belli olur. Bazı danışanlar için 6-10 seans yeterli olabileceği gibi daha fazla da olabilir. Başlangıçta kriz gibi ağır durumlar son konusu değilse terapi başında haftada bir kez görüşmek yeterli olacaktır. Danışan terapiden gördüğü faydayı arttırdıktan sonra iki ya da 3 haftada bir kez görüşme yapılabilir. Bu durum terapi de öğrenilen davranış ve düşüncelerin günlük hayatta denenmesi için verilen süredir. Danışan düşünce ve davranış biçimini değiştirip rahatsız olduğu durumu düzelttikten sonra 3 veya 6 ay gibi aralıklar ile güçlendirme seansı yapılabilir.
İlaç Kullanırken Terapi Alabilir miyim?
İlaç kullanırken bilişsel davranış terapisine başlayabilirsiniz. Terapistiniz ilaç kullanılması durumunda oluşacak avantaj ve dezavantajları danışanı ile paylaşacaktır. Birçok durum ilaç kullanmadan tedavi edilebileceği gibi yaşanılan rahatsızlık için sadece ilaç kullanımın fayda sağladığı durumlarda olabilir. Her iki tedavi yöntemi de danışanın kararına bağlıdır. Bazı durumlarda ilaç ve tedavi seanslarının birlikte kullanımı daha iyi bir cevap vermeye yardımcı olur.
